خودیاری

زمانی که مرگ ناگهانی یا حادثه ای ناگوار در مسیر زندگیتان رخ می دهد، همه چیز تغییر می کند. حتی وقتی انتظارش را دارید، مرگ یا فقدان همچنان غافلگیرکننده است. دیگر همه چیز متفاوت می شود. زندگی که انتظارش را داشته اید، ناپدید می شود و دود می شود و به هوا می رود.   شعار و شادباش گویی، دردی را دوا نمی کند. در واقع، این نوع حمایت فقط باعث می شود احساس کنید کسی در دنیا شما را درک نمی کند. این درد مانند بریدگی کوچک با کاغذ که نیست! بحران شخصیتی که نیست! لازم نبود این اتفاق بیفتد که بفهمید چه چیزی مهم بوده، که هدف زندگیتان را پیدا کنید، یا حتی برای این که بفهمید کسی واقعا و عمیقا عاشقتان است!   دوام آوردن در مراحل اولیه سوگ، محیط کوچکی را در بر می گیرد. این زمانی عادی نیست و قوانین عادی در آن اعمال نمی شوند. درون سوگ، به خصوص مراحل اولیه سوگ، انرژی کمی برای استفاده از هر ابزاری دارید و ابزارهایی که برای بهتر شدن شرایط استفاده می شود، اغلب به جای این که مفید باشند، آزاردهنده اند.

در یک روز تعطیل با اشتیاق فراوان کتابی را که چند ماه پیش خریده ایم را در دست می گیریم هنوز چند صفحه بیشتر مطالعه نکرده ایم که ناگهان صدای اعلانی از سوی اپلیکیشن های ارتباطی توجه ما را به خود جلب میکند پیامی نه چندان مهم را می خوانیم و پس از چند ثانیه میخواهیم تا دوباره به چرخه مطالعه بازگردیم. اما بازگشت به مرحله پیشین با این سرعت امکان پذیر نیست ما تمرکز خود را از دست داده ایم و این اولین باری نیست که با این مشکل مواجه شده ایم.

هریک از ما زمانی‌‌‌‌که حس ارتباط را از دست دادیم، احتمالاً قصۀ متفاوتی را از سر گذراندیم. ولی همگی جایی در ایام جوانی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌، تجربۀ دور شدن از فیض و احساس عمیق و درونی پیوستگی و ارتباط را داشته‌‌ایم. در نتیجه اکثرمان بقیۀ عمر خود را به کشمکش و جنگی پایان‌‌‌‌‌‌‌‌ناپذیر میان دو بُعد از وجودمان آنکه از باز پس‌‌‌‌‌‌‌‌گیری آن رابطه به هر قیمتی مأیوس و ناامید است و آنکه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌خواهد به هر قیمتی آن را پس بگیرد، سپری می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنیم. رنجی که از جدایی و از دست دادن این رابطه در وجود خود حس می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنیم، دردناک‌‌‌‌‌‌‌‌ترین ضربۀ روحی است که می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌توانیم آن را تجربه کنیم. این ضربه‌‌‌‌‌‌‌‌، تکه‌‌‌‌‌‌‌‌تکه و خُردمان می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند و تقارن و تناسب وجودمان را به اختلال و آشفتگی، آرامش را به ترس و اضطراب، صلح درونی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌مان را به کشمکش و شادی را به درد و رنج تبدیل می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند.

این کتاب یکی از آثار کلاسیک و تأثیرگذار در زمینۀ تحلیل رفتار متقابل است که توسط هم‌نشین و هم‌کار اریک برن (بنیان‌گذار این رویکرد) نوشته شده. هریس در این کتاب، ساختار شخصیت را با سه بخش «والد»، «بالغ» و «کودک» بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه جایگاه‌های ذهنیِ اولیه‌ی ما (نظیر «من خوب نیستم، تو خوبی») بر احساسات، روابط و تصمیم‌هایمان سایه می‌اندازند.

کتاب مفاهیم پایه‌ای مانند تحلیل رفتار متقابل، نوازش، بازی‌های روانی و سازماندهی زمان را پوشش می‌دهد و کاربرد آن را در خانواده و مراحل مختلف زندگی نشان می‌دهد. هرچند فصل‌های اول و آخر کتاب از استحکام کمتری برخوردارند، اما مطالعه‌ی فصل‌های دوم تا دوازدهم آن، دورنمایی روشن و کاربردی از این مدلِ روان‌شناختی به دست می‌دهد.